Fuarcılıkta Bugünün Geleneği: Sanal Fuarlar

İlknur BİLGEN

ÖZET

Fuarlar, ülkemizde ve dünyada, endüstriyel pazarlarda olduğu kadar, tüketici pazarlarında da firmaların uzun yıllardan bu yana kullanmakta oldukları tutundurma araçlarıdır. Son yıllarda iş yapma biçimlerinin tamamıyla internet odaklı dönüşümü, fuarcılık faaliyetlerinin de çevrimiçi ortama adaptasyonunu beraberinde getirmiştir. Sanal fuarların 1990’lı yılların sonlarından itibaren gelişmeye başladığı söylenebilir. Bugün birçok büyük şirket ve KOBİ sanal fuarlarda ürün ve hizmetlerini tanıttığı gibi, gelecekte de sanal fuarların yeni teknolojilere entegre olarak gelişmeye devam edeceği öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler: Pazarlama İletişimi, Fuar, Sanal Fuarlar

ABSTRACT

Fairs are the promotion tools that firms use in consumer markets as well as industrial markets for many years in our country and world. Transformation of transactions completely as internet focused in recent years, implied fair activities’ adaption to online platform. It can be said that virtual fairs are started to improve by the end of 1990’s. As lots of large, small and medium sized companies are introducing their products and services by virtual fairs today, it’s anticipated that, virtual fairs also will improve in the future by integration to new technologies.

Keywords:Marketing Communication, Fair, Virtual Fairs

1. GİRİŞ

Bilindiği üzere, işletmelerin tutundurma karması, birçok farklı unsur içermektedir. Satış geliştirmede en çok kullanılan araçların başında fuarlar gelmektedir. Fuarda yer almak, işletmeler için adeta bir prestij unsuru, bir olmazsa olmazdır.

Fuarlar, geleneksel olarak bir fuar merkezinde düzenlenen ve işletmelerin fuar salonlarında stant açtıkları fiziksel ortamlarda işletmelerle müşterileri bir araya getirirken, pazarlama uygulamalarında yaşanan değişim sonucu, git gide sanal ortama taşınmaya başlamıştır.

Sanal fuarlar, dünya çapında yaklaşık 20 yıldır aktif olmasına karşın, fiziksel fuarların popülaritesini henüz bertaraf edememiştir. Ancak yakın gelecekte Z kuşağının iş hayatına girmesi, evden çalışma alışkanlığının yaygınlaşması, metropol yaşamının çalışanlarda yarattığı zaman kısıtı ve bireylerin zamanlarının büyük bölümünü sanal dünyada geçirmeleriyle, işletmeler de müşterilerini yakalamak üzere sanal fuarlara daha fazla rağbet göstereceklerdir.

1. Fuar Kavramı

Fuarlar, geçmişten bu yana pazarlama yöneticilerinin sıklıkla kullandıkları tutundurma araçlarıdır. Ürün ve hizmetlerini müşteriyle buluşturmak isteyen üreticiler, fuarlarda geniş kitlelere tanıtım yapabilmenin yanı sıra satış olanağı bulabilmekte, müşteriyle kurulacak uzun dönemli ilişkilerin ilk basamağı olan karşılaşmayı fuarlarda gerçekleştirebilmektedirler. Bu yönüyle fuarların müşteride ilk intibahı oluşturan alanlar olduğu söylenebilir.

Fuarlar, üretici yahut aracılar ile endüstriyel alıcılar ve nihai tüketicilerin buluştukları ortamlardır. Bu iletişimin yanı sıra üreticilerin fuarlarda tedarikçilerle veya aracılarla iş ortaklığı olanağı bulabildikleri bilinmektedir. Bu açıdan özellikle endüstriyel pazarlar için fuarlar en fazla önem arz eden tutundurma araçları arasındadır. Ayrıca “belirli bir sektörde faaliyet gösteren işletme temsilcileri topluluğu” olarak nitelendirilebilecek fuar alanlarında, pazarda yer alan rakipleri gözlemleme olanağı da söz konusudur.

İşletmelerin fuarlara katılmadaki başlıca amaçları;

  • Ürün tanıtımı yapma,
  • Müşteri ağını genişletme ve
  • Hedef kitle belirleme

şeklinde sıralanabilir (Torun, Çelik ve Bobat, 2012).

Fuarcılık, uluslararası ticarette birçok tutundurma aracından daha fazla ön plana çıkmaktadır. İhracat yapan işletmeler, fuarlarda yer almayı adeta bir zorunluluk olarak görmektedirler. Bu amaçla düzenlenen fuarlara dünya çapında katılımcılar davet edilmekte, birçok ülkeden işletme temsilcilerinin hem üretici, hem de potansiyel müşteri olarak yer aldığı etkinliklerde hem büyük müşteri gruplarına ulaşılmakta, hem de fuarın düzenleyicisi olan işletmeler, şehirler ve ülkelere göz ardı edilmeyecek düzeyde maddi katkı sağlanmaktadır. Bu açıdan fuarların şehirler ve ülkelerin tanıtımında da etkin rol oynadığı ortadadır.

Fuarda ürün ve hizmetlerini alıcılarla buluşturmak isteyen işletmeler, elbette belirli maliyetlere katlanmaktadırlar. Fuarlarda stant ücretleri genellikle farklılık göstermektedir. Fazla rağbet gören stantlar daha pahalı olabilmekte, bunlar çoğunlukla global işletmeler tarafından kiralanmaktadır. Stant açma maliyetleri bizzat işletmeler tarafından karşılanabileceği gibi, çeşitli kurum ve kuruluşlardan destek alınabilmekte, kimi zaman bu maliyetler fuarı düzenleyen tarafça da karşılanabilmektedir. Ülkemizde fuarlara katılımı destekleyen kurum ve kuruluşların başında KOSGEB (T.C. Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığı) gelmektedir. KOSGEB’in fuarlara katılıma yönelik eğitim faaliyetleriyle de işletmelere destek verdiği bilinmektedir. Bu tür destekler, küçük ölçekli işletmelerin de ürün ve hizmetlerini etkin biçimde tanıtmalarına olanak sağlamaktadır. TÜBİTAK’ın (Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu) da, özellikle öncelikli alanlarda sanayideki gelişimi desteklemek amacıyla yürütülen endüstriyel projeler kapsamında, bu tür destekler sunduğu bilinmektedir.

İşletmeler, fuarlarda açtıkları stantlara bir veya birkaç çalışanını gönderebilmekte, işletme sahipleri de stantta bulunabilmektedir. Standın görünümü adeta markanın yüzü olarak nitelendirilebilir. Stantlar geçmişte daha çok markanın logosunu içeren tabelalar, kataloglar ve fiyat listelerini barındırmaktaydı. Ziyaretçilere deneme boy ürünler veya ajanda, kalem gibi hediyeler sunmak, geçmişte olduğu gibi, bugün de çokça başvurulan bir yöntemdir. Ancak günümüzde, geçmişten farklı olarak, fuarlarda kurulan stantlarda müşterilere deneyim yaşatmak ön plana çıkmıştır. Müşterinin ürün veya hizmetin kendisini deneyimlemesi sağlanabildiği gibi, ürün ve hizmetten bağımsız unsurlar da müşteriye sunulabilmektedir. Örneğin, ziyaretçilere ürün reklamı izletilebileceği gibi, işletmenin yürütmekte olduğu sosyal sorumluluk kampanyasına ilişkin video da izletilebilmektedir. Teknolojinin işletmelere sunduğu olanaklar fuarlarda etkin biçimde kullanılmaktadır. Sanal gerçeklik gözlüğü ile fabrikayı gezmek gibi faaliyetlerle müşteriye eş zamanlı bir deneyim sunulabilmektedir. Fuarda yer alan stant, günümüzde sosyal medyayla sürekli bir etkileşim halindedir. İşletmeler, ürün ve hizmetlerini fuarda tanıtırken, bir taraftan sosyal medya hesapları üzerinden paylaşım yapmakta, oluşturdukları etiketlerle paylaşım yapan veya sayfaya belirlenen sırada üye olan ziyaretçilere (örneğin instagram hesabını takip eden 100.000. üye olması durumunda) çeşitli hediyeler veya fiyat indirimleri sunmaktadır. Ayrıca birçok işletme, müşterilerin zamanlarının büyük bölümlerini geçirdikleri akıllı telefonlarda çalışan aplikasyonlarla da etkileşim kurmakta ve ziyaretçilere reklam oyunları (advergame) oynatmaktadırlar. Bu örnekler doğrultusunda, günümüzde düzenlenen fuarlarda diğer tutundurma bileşenlerinin bir veya birkaçının da etkileşimli olduğu belirtilmelidir. Bu çalışmalara ilave olarak, birçok fuarda sektördeki gelişmelere ilişkin konferans ve paneller düzenlenmektedir. Örneğin, 2016 yılında ülkemizde düzenlenen Voltimum sanal fuarında, katılımcılar nesnelerin interneti ve endüstri 4.0 konularında üç gün boyunca yedi farklı konferansı takip etme olanağı bulmuş, ayrıca fuar esnasında düzenlenen yarışmaya katılan bireyler bir perakende mağazasından hediye çeki kazanmışlardır (www.voltimum.com.tr/sanal-fuar)

2. Sanal Fuarlar

İnsan-teknoloji etkileşiminin bir sonucu olarak bilgisayarın pazarlama alanında kullanımı, ilk olarak 1990’larda multimedya teknolojisinin geliştirilmesi ile başlamışken, sonraları bilgisayarlar pazarlamada etkin olarak kullanılan araçlar, insanlar ise adeta teknolojinin asistanları konumuna gelmiştir (Wierzbicki ve Margolf, 2002).

Geleneksel anlamda fuarlar ülkemizde çoğunlukla İstanbul, Ankara, İzmir, Antalya gibi büyük şehirlerde veya sanayinin yoğunlaştığı bölgelerde yapılmaktadır. Bu durumun nedenleri arasında bu şehirlere yurt içi ve yurt dışı tüm bölgelerden ulaşımın daha kolay olması, iş dünyasının buralarda boy gösteriyor olması ve fuar merkezlerinin buralarda bulunması gösterilebilir. Sanal fuarlar, belki de içinde bulunduğumuz bilgi ve teknoloji çağının modern fuar merkezleri olarak nitelendirilebilir. Sanal fuarlar sayesinde müşteriler fuara gitmek zorunda kalmazken, bir nevi işletmeler pazarın olduğu yere gitmektedir. Günümüzde sanal fuarlar yalnızca elektronik girişimler değil, tüm işletmeler tarafından kullanılan bir tutundurma aracıdır. Sanal fuarların genel özellikleri ve sunduğu olanaklar Şekil 1’deki gibi özetlenebilir:

Tablo 1: Sanal Fuarların Genel Özellikleri ve Sunduğu Olanaklar

Lokasyon, zaman, personel, para gibi kaynakların fiziksel fuara katılım için yeterli olmadığı, hava koşullarının kötü olduğu, durumlarda işletmeler daha çok sanal fuara katılımı düşünmekte, benzer biçimde işyerini terk edemeyen, evden çalışan, yeterli gelire sahip olmayan veya fuar ziyareti için gerekli masrafları çalıştığı işletme tarafından karşılanmayan çalışanlar da sanal fuarları ziyaret etmeyi yeğlemektedirler (Burron ve Chapman, 2011).

Sanal fuarın başarısında belki de en önemli unsur, kullanıcı dostu olmaktır. Ürün ve hizmetlerin geliştirilmesinde olduğu gibi, sanal fuarların tasarlanmasında da karar vericinin müşteri olduğu unutulmamalı, görsel tasarım müşteri beklentileri yönünde şekillendirilmelidir. Özellikle ihracat yapmayı hedefleyen işletmeler için sanal fuarda farklı dil seçeneklerinin bulunması önem teşkil etmektedir. Global ticaretin ortak dili olan İngilizce’nin yanı sıra, fuarda sektörde kullanılan diğer dillere de yer vermek gerekir. Bilindiği üzere, günümüzde tüketiciler ve endüstriyel alıcılar satın alma sürecinin araştırma aşamasından başlayarak satın alma sonrası desteğe kadar her aşamasında interneti etkin bir biçimde kullanmakta, internete erişimi yalnızca bilgisayarlarla değil, tabletler ve akıllı telefonlar gibi mobil cihazlarla da sağlamaktadırlar. Bu nedenle sanal fuarın mobil cihazlara uyumlu olması son derece önemlidir. Ziyaretçilerin fuarda rahatça gezinebilmeleri için sosyal medya hesaplarıyla bağlantı sağlayarak onlara ilgi çekici öneriler sunmak da etkili olabilir. Potansiyel ziyaretçilere fuar öncesinde elektronik posta yoluyla hatırlatma yapılarak çalışanların yoğun iş temposu içinde fuarı hatırlamaları sağlanabilir, böylelikle ziyaretçi sayısı artırılabilir. Fuara girişte fuarın nasıl gezilebileceğini anlatan bir eğitim videosunun yer alması faydalı olabilir, benzer biçimde fuarı ziyaret etmek için üyelik istenerek üyelik bilgileri doğrultusunda fuar, her bir ziyaretçi bazında özelleştirilebilir.

Sanal fuar sayfasında, işletmeler aynı zamanda satış olanağı bulabilmekte veya ziyaretçiler, işletmelerin satış sayfalarına linkler aracılığıyla yönlendirilmektedir. Taylor ve Varley’e göre, perakendeciler 3D teknolojileri sayesinde görünürlüğü daha fazla olan, interaktif ve sosyal bir deneyim sunabilmektedir (Li ve Buchthal, 2012).

İşletmeler, sanal fuarın sonrasında da potansiyel müşterilerle iletişimi sürdürerek uzun dönemde kârlı ilişkiler kurmaya çalışmalıdırlar. Fuar anında satış imkânı yakalanamamış olsa bile, sanal fuarın da, tıpkı fiziksel fuarda olduğu gibi, fuar sonrasında satışla sonlanabileceği bilinmelidir. Ayrıca, hem tüketici pazarında, hem de endüstriyel pazarda ağızdan ağıza iletişim son derece büyük bir önem taşıdığından, sanal fuarı ziyaret edenlerin işletme hakkında olumlu izlenimlerini çevrelerine aktarmaları ve sosyal medyada bu yönde paylaşımda bulunmaları, işletmelere yeni müşteriler kazandırabilir.

Sanal fuarın başarısı, fiziksel fuarın başarısında önemli bir basamaktır (Lester, 2007). Bu durum, geçmişte farklı sergiler için incelenmiş olmakla birlikte, işletme prensiplerinde de geçerli olduğu aşikârdır.

Şekil 1: Sanal Fuarların Hiyerarşik Yapısı

Kaynak: Su, C.J., Yen, B.P. – C. ve Zhang, X. (1998). An Internet Based Virtual Exhibition System: Conceptual Design And Infrastructure, Computers and Industrial Engineering, 35(3-4), 615-618.

Sanal fuarlarda hiyerarşik yapı, temel olarak, Şekil 2’de görüldüğü gibidir. Tıpkı fiziksel fuarlarda olduğu gibi, fuar salonunda birçok stant bulunmaktadır. Stantlarda ürüne ilişkin bilgiler yer aldığı gibi, sanal satışçılar yoluyla müşterilere çözüm sunulmaya çalışılır.

3. Sanal Fuarların Avantaj ve Dezavantajları

Geleneksel veya fiziksel fuarlarla kıyaslandığında, sanal fuarların kimi avantaj ve dezavantajlarından söz edilebilir.

  • Öncelikle, sanal fuarlarda katılımcı veya ziyaretçi olarak yer almak daha düşük maliyetli, hatta kimi zaman ücretsizdir. Dolayısıyla, sanal fuarların KOBİ’ler ve kâr amacı gütmeyen kuruluşlar için de önemli bir tutundurma fırsatı olduğundan söz edilebilir.
  • Sanal fuarda üretici veya müşteri olarak bulunmak için bir yerden bir yere gitmek gerekmez. Bu nedenle ziyaretçi sayısı çok daha fazla olabilir, böylelikle daha geniş bir iletişim ağı sağlanabilir.
  • Sanal fuarlar yoluyla özellikle iş yerini terk edemeyen genç yetişkinlere ulaşma olanağı çok daha fazladır.
  • Sanal fuarı 7/24 ziyaret etme olanağı bulunabilmektedir.
  • Sanal fuarlarda çoklu katılımcılarla canlı sohbet yaparak iletişim yönünden fiziksel fuar ortamını yakalamak olanaklıdır.
  • Fiziksel fuarlarda sunulan reklam oyunu, sanal tur gibi birçok uygulama, sanal fuarlarda da sunulabilmektedir.
  • Sanal fuarlarda da tıpkı fiziksel fuarlardaki gibi konferans ve paneller düzenlenebilmektedir.
  • Sanal fuarda katalog basımı veya demo gibi ekstra maliyetler bulunmamaktadır.
  • Sanal fuarda ziyaret sırasında katılımcı işletmeler potansiyel müşteriler hakkında veri toplayabilmektedir.
  • Sanal fuarlar işletmeler için ölçülebilir sonuçlar sunmaktadır.

Yukarıda sayılan avantajlarının yanında sanal fuarların başlıca dezavantajları şu şekildedir:

  • İnternet ortamında birçok sanal fuar olmasına karşın, mevcut ortamda ziyaret oranının beklenenin altında olması nedeniyle bu fuarların üreticileri performans bakımından yeterince tatmin etmediği görülmektedir.
  • Fiziksel fuarda yer almak işletmeler için daha prestijli bir durum olarak algılanmaktadır.
  • Sanal fuarın teknik altyapısı ne kadar iyi olsa da, ziyaretçilerin bilgisayar donanımındaki eksiklikler veya internet erişiminde yaşayabileceği aksaklıklar, sanal fuar deneyiminde olumsuz bir algı yaratabilir.
  • Özellikle inşaat, makine, mobilyacılık gibi sektörlerde, fiziksel fuarda stantta ürünü fiziksel olarak bulundurma olanağı bulunurken, sanal fuarda böyle bir olanak söz konusu değildir.
  • Fiziksel fuarlar medyada daha fazla yer bulmakta, birçok fuarın öncesinde veya fuar esnasında haber bültenleri, gazeteler ve sektörel dergilerde duyuru yapılmaktadır.
  • Fiziksel fuarın ziyaretçileri, sosyal medyada deneyimlerini fotoğraflar, videolar vb. yoluyla daha fazla paylaşmakta, bu durum hem ziyaretçi sayısını, hem de bilinirliği artırmaktadır.
  • Sanal fuarlarda eş zamanlı olarak gezinebilecek ziyaretçi sayısı sınırlı olabilmektedir.

4. Türkiye’de Sanal Fuarcılık Örnekleri

Günümüzde, tüm dünyada olduğu gibi, ülkemizde de sanal fuarcılık giderek yaygınlaşmaktadır. Ülkemizde sanal fuar düzenleyerek işletmelerle potansiyel müşterileri web ortamında buluşturan çok sayıda özel şirket mevcuttur. Bunların yanı sıra, İzmir Ticaret Odası, Bodrum Ticaret Odası, Edremit Ticaret Odası, Kıbrıs Türk Ticaret Odası, Uzunköprü Ticaret ve Sanayi Odası, Adana Ticaret Odası gibi birçok farklı kuruluş da sanal fuarlar vasıtasıyla bölgelerindeki ekonomik gelişime katkı sunmaya çalışmaktadır. Örneğin, Bodrum Ticaret Odası’nın düzenlediği sanal fuarda, müşterilere fuara özgü %20’ye varan indirimler sağlanmakta, böylelikle ulusal firmalara karşı yerel firmaların rekabet edebilirliğine katkı sunulmaya çalışılmaktadır (http://www.bodto.org.tr/firm.php?list_data=0&lang=tr). Benzer biçimde sanal fuarlarda bu yörelere özgü ürünler ön plana çıkarılarak bu ürünlerin üretim ve satışında artış sağlanmaya çalışılmaktadır.

Tablo 2. Ülkemizde Ticaret Odaları Tarafından Düzenlenen Çeşitli Sanal Fuar Örnekleri

Fuar Adı Erişim Adresi Firma Yapısı Öne ÇıkanYöreye Özgü Ürünler veya Hizmetler Fuar Süresi
Adana Ticaret Odası Sanal Fuarı http://www.adana-to.org.tr/ato/TR/uyebilgileri/SanalFuar.aspx Yerel Firmalar Pamuk, Pamuk yağı Süresiz
Bodrum Ticaret Odası Sanal Fuarı http://www.bodto.org.tr/firm.php?list_data=0&lang=tr Yerel Firmalar Deniz ve Denizcilik Ürünleri Süresiz
Edremit Ticaret Odası Sanal Fuarı http://www.edtosanalfuari.com Yerel Firmalar Zeytin, Zeytinyağı Süresiz
İzmir Ticaret Odası Sanal Fuarı http://www.sanalfuarizto.com Yerel Firmalar Konaklama Süresiz
Kıbrıs Türk Ticaret Odası Sanal Fuarı
Sanal Fuar
Yerel Firmalar Süresiz
Uzunköprü Ticaret ve Sanayi Odası Sanal Fuarı http://www.utso.org.tr/index.php/tr/2014-08-17-14-58-31 Yerel Firmalar Ayçiçek yağı Süresiz

Tablo 2’de görüldüğü üzere, Ticaret Odaları tarafından düzenlenen sanal fuarlar genellikle süresizdir. Bu fuarlarda daha çok yerel firmalara yer verilmektedir. Her ilin ticaret odası, sanal fuarda inşaattan eğitime, gıdadan bilişime kadar birçok farklı sektörden firmaya yer verdiği gibi, yöreye özgü ürün ve hizmetleri de ziyaretçilere tanıtmaktadır.

Resim 1: Örnek bir sanal stant


Kaynak: https://www.dunya.com/foto-galeri/ekonomi/turkiyenin-ilk-online-franchise-fuari-yapilacak-galeri-341594

Resim 1’de bir sanal stant örneği görülmektedir. Genel olarak bir sanal stant sayfasında işletmeye dair bilgiler, ürüne dair bilgiler, işletmenin iletişim kanalları, çeşitli duyurular ve bağlantılı linkler yer almaktadır. Her sanal stantta işletmenin ihtiyaçları doğrultusunda düzenlemeler yapılabilmektedir.

5. SONUÇ

Fuarcılık, geleneksel yöntemlerin günümüzde de kullanımda olmasına karşın, bilgi ve iletişim teknolojilerinin sunduğu olanaklar doğrultusunda, büyük ölçüde dönüşüme uğramıştır. Bugün ülkemizde “fuar” denildiğinde hâlâ çoğu müşteri fiziksel fuarları algılasa da, sanal fuarların, tüm dünyada olduğu gibi, Türkiye’de de yakın gelecekte daha fazla ziyaret edileceği öngörülebilir.

Sanal fuarlar, işletmelere ve ziyaretçilere fiziksel fuarların sağladığı olanakların neredeyse tamamını sağlar hale gelmiştir. Hatta, sanal fuarların katılımcılar ve ziyaretçiler açısından avantajlı olduğu birçok faktörden söz edilebilir. Buna karşın, sanal fuarın dezavantajları oldukça sınırlıdır.

Mevcut durumda, özellikle ülkemizde, sanal fuarlar daha çok KOBİ’ler tarafından tercih edilen yahut fiziksel fuarları destekleyen tutundurma araçları konumunda olsalar dahi, gün geçtikçe büyük işletmeler tarafından da daha fazla kullanılması öngörülmekte, ancak fiziksel fuar ortamının tamamen yok olmasından ziyade, fiziksel ve sanal fuarlar ile özellikle sosyal medya ve diğer tutundurma araçlarının bütünleşik biçimde kullanımının yaygınlaşması beklenmektedir.

KAYNAKÇA

Burron, A. ve Chapman, L.S. (2011). The Use of Health Fairs in Health Promotion, The Art of Health Promotion, DOI: 10.4278/ajhp.25.6.tahp.

Lester, P. (2002). Is the Virtual Exhibition the Natural Successor to the Physical?. Journal of the Society of the Archivists, 27(1), 85-101.

Li, M. ve Buchthal, S. (2012). Advisory Services in the Virtual World: An Empowerment Perspective, Electronic Commerce Research, 12, 53-96, DOI 10.1007/s10660-012-9088-6.

Su, C.J., Yen, B.P. – C. ve Zhang, X. (1998). An Internet Based Virtual Exhibition System: Conceptual Design And Infrastructure, Computers and Industrial Engineering, 35(3-4), 615-618.

Torun, E., Çelik, E. ve Bobat, A. (2012). Pazarlamada Fuarların Rolü Ve Önemi (Yalova Süs Bitkileri İhtisas Fuarı Örneği). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Doğa Bilimleri Dergisi, 15(2), 11-21.

Wierzbicki, I. ve Margolf, K. (2002). Affordable Virtual Reality Content as a Marketing Instrument in Small and Medium Businesses, Proceedins of EUROPRIX, The Scholars Conference.

http://www.adana-to.org.tr/ato/TR/uyebilgileri/SanalFuar.aspx
http://www.bodto.org.tr/firm.php?list_data=0&lang=tr
https://www.dunya.com/foto-galeri/ekonomi/turkiyenin-ilk-online-franchise-fuari-yapilacak-galeri-341594
http://www.edtosanalfuari.com
http://www.sanalfuarizto.com
http://www.utso.org.tr/index.php/tr/2014-08-17-14-58-31
http://www.voltimum.com.tr/sanal-fuar

Dr. Öğretim Üyesi, Hakkari Üniversitesi

Share: