Gelişmesinin Başında Olan Fuarcılık Sektörüne Sahip Bir Ülke Örneği Olarak ARNAVUTLUK

Ervin MYFTARAJ

Taşkın DİRSEHAN

ÖZET

Bir ülkedeki sektörler yaşam boyu eğrisinde düşünüldüğünde, çoğu gelişmiş ülkede fuarcılık sektörü olgunluk aşamasında yer almaktadır. Bu sebeple, büyüme oranları nispeten zayıftır. Ancak Arnavutluk gibi gelişmekte olan ülkeler, son yıllarda fuarcılığın önemini keşfetmiş ve bu sektörde daha hızlı gelişmeler kaydetmektedir. Ancak, gelişmiş ülkelere kıyasla veriye ulaşmak daha zordur. Bu çalışmanın amacı, fuarcılık sektörünün gelişme aşamasında olduğu bir ekonomi olarak Arnavutluk örneğinin incelenmesidir. Bu kapsamda, Arnavutluk’taki fuarcılığın kısa bir tarihçesine, Arnavutluk için fuarcılığın önemine ve düzenlenen belli başlı fuarlara değinilerek istatistiksel veriler sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler: Arnavutluk’ta Fuarcılık, Fuarların Önemi, Fuarcılık Tarihi

ABSTRACT

When considering the industries in a country on a life cycle, the fairs can be thought in the maturity stage. For this reason, their growth rates are weak. However, the emerging countries such as Albania discovered the importance of fairs and they have higher growth rates in this industry. On the other hand, data access is more difficult in these countries. The purpose of this research is to investigate the Albania case as an economy where the fairs industry is in the development stage. In this context, a short history about fairs in Albania, the importance of fairs in this country are provided with several fairs exhibited, and furthermore soma statistical data are presented.

Keywords: Fairs in Albania, Importance of Fairs, History of Fairs

1. GİRİŞ

Bu bölümde Arnavutluk, fuarcılık sektöründeki gelişimiyle bir örnek olarak ele alınmıştır. Genellikle, büyük ekonomilerde fuarcılıkla ilgili verilere erişim, Arnavutluk gibi daha küçük ekonomilere sahip ancak gelişme kat etmekte olan ülkelere kıyasla daha kolaydır. Ancak, büyük ekonomilerin çoğu artık fuarcılık gibi çeşitli sektörlerde olgunluk aşamasında olup büyüme oranları yavaşlamıştır. Bu sebeple, Arnavutluk büyüme aşamasında bir örnek olarak bu bölümde tartışılmıştır. Yakın zamana kadar Arnavutluk’ta fuarcılığın önemi anlaşılamamıştır. Ancak son yıllarda önemli bir gelişme söz konusudur. Türkiye’ye kıyasla Arnavutluk’un fuarcılık alanındaki gelişimini Tablo 1’deki rakamlarla ifade etmek mümkündür.

Tablo 1. 2014-2016 Yılları Arası Türkiye ve Arnavutluk’ta Fuarcılık Göstergeleri

Toplam Fuar Katılımcı Sayısı

Toplam Ziyaretçi Sayısı
Fuar Alanı (net/m2)
Türkiye
2014 63.367 15.018.895 3.071.843
2015 62.786 16.831.764 3.036.083
2014’e göre yüzdelik değişim – %1 %12 – %1
2016 66.691 17.841.871 3.256.259
2015’e göre yüzdelik değişim %6 %6 %7
Arnavutluk*
2014 2.879 258.100 204.100
2015 3.146 307.850 214.400
2014’e göre yüzdelik değişim %9 %19 %5
2016 3.885 362.450 222.550
2015’e göre yüzdelik değişim %23 %18 %4

*2014,2015 ve 2016 senelerinin tamamı için verisi mevcut olan fuarlara göre toplamlar hesaplanmıştır.

Kaynak: Türkiye verileri TOBB’dan, Arnavutluk verileri Tablo 3, 4 ve 5’ten yaralanılarak yazar tarafından oluşturulmuştur.

Bu bölüm, Arnavutluk’taki fuarların tarihsel gelişimi, çeşitliliği, Arnavutluk pazarındaki yoğunluğu ve önemi konularını ele almaktadır. Ayrıca Arnavutluk’taki bu tür fuarların daha da geliştirilmesi, uluslararası fuarlara katılımları, sahip oldukları ticaretin önemi ve Arnavutluk işletmelerinde sahip oldukları önem ile doğrudan ilişkili bazı konulara yer verilmiştir.

Fuar, farklı tarafların bir araya gelip toplanarak onlara hizmet edebilecek bir toplantı ya da ekonomik bir eylem olarak tanımlanabilir. Bir fuar, örneğin “hükümet teşviki”, “piyasa teşviki”, “toplumdan teşvik”, “hükümet ve pazardan teşvik” gibi farklı organizasyonların desteği ve teşviki ile organize edilir.

Fuar, ticaret, turizm, istihdam vb. konularda gelişimin doğrudan teşvik edilmesi ile toplantılar ve sergiler aracılığıyla farklı tüccarlar, mallar, entelektüeller, fonları buluşturup bilgi alışverişinde bulunulmasını sağladığı gibi diğer endüstrilerin gelişimini teşvik etmek için yatırımları çeken yerdir. Çoğu toplantı, farklı önermelerin gündeme getirildiği uluslararası toplantılardır.

2. ARNAVUTLUK’TAKİ FUARLARIN
TARİHSEL GELİŞİMİ

Arnavutluk’taki fuarların geçmişi, M.Ö. 300 yılına kadar uzanan bir geçmişe dayanmaktadır. Arnavutluk’un bazı bölgelerinde, ilk geleneksel fuarlar XI. Yüzyıla uzanmaktadır. XVII. XIX. Yüzyıldan itibaren Kosova’dan Çamöriye’ye kadar geniş çaplı yayılarak para ekonomisini ve farklı illerin mal alışverişi yapmalarına yardımcı olmuşlardır. Başlangıçta fuarlarda tarımsal ve hayvancılık ürünleri ve daha sonra el sanatları eşyaları alışverişi yapılmıştır. En önemli fuarlar şunlardı: Elbasan, Priştine, Tiran, Struga, Pogon, Ajdonat vb. Bu fuarlar sırasında geleneksel sanat etkinlikleri düzenlemiştir.

Günümüzde halen devam etmekte olan ve pagan zamanından gelen fuarlardan biri, insanların yaz aylarına girişte kutladıkları “Dita e Verës” (Yaz Günü) dür. Ancak bu fuarın gerçek amacı, özel yiyecekler ve diğer geleneksel yemekler gibi bazı özel değerleri tanıtmaktır. Ayrıca, genç erkek ve kadınların bir sunumu olup birbirlerini tanıyıp görmek ve bunu gelecekteki olası bir ilişki için bir fırsat olarak kullanmaları mümkündür. Bu arada bu gelenek hala Arnavutluk tarihinin çok değerli bir varlığı olarak var olmaktadır.

Bir başka önemli fuar da, çobanların Haziran ayı boyunca koyunları ile birlikte yaz çayırlarına gittiği zamanlarda yapılmaktaydı. Anlaşma imzalayacakları ve koç yarışları düzenleyerek yıllık satış hedeflerine ulaşabilecekleri bu önemli günlerde en iyi koyun ve koçlarla belirli yerlerde toplanmaktadırlar. 2400 rakımdaki Korab dağında bu tür yarışlar düzenlenirdi ve kuzeydeki tüm Kosova ve bugünkü Makedon bölgelerindeki tüm Arnavut bölgelerdeki çobanlar katılırlardı. Günümüzde bu yarışların yapıldığı yere “Fusha e panairit” (fuarın sahası) denmektedir.

Fuarlar 2000 yılında iç piyasada ve dış ticaret fuarları için farklı malları tanıtmak için yenilikçi bir yol olarak gelişmiştir. Bu dönemlerden itibaren çeşitli mal ve hizmetlere yönelik çeşitli fuarlar düzenlenmektedir. Bu fuarlar, satışı teşvik edip daha fazla gelir sağlamak üzere yerli ve yabancı pazara nüfuz etmeyi amaçlamaktadır.

3. ARNAVUTLUK PAZARI İÇİN FUARLARIN ÖNEMİ

Fuar; toplantılar ve sergiler aracılığıyla farklı tüccarları, malları, fonları vb. buluşturur ve ticaret, turizm ve istihdamın gelişimini doğrudan teşvik ederek ve diğer sektörlerin gelişimini teşvik edecek yatırımları çeker.

Pek konsolide olmayan yeni bir pazar olarak Arnavutluk pazarı; iyi bir istihdam, kâr veya kalkınma fırsatı olabilecek ve farklı grupların ilgisini çekecek fuarlardan gerektiği gibi yararlanamamıştır. AB’deki farklı fuarlara katılan vatandaşlar, organizasyonlar ve kurumlar, fuarların önemini son yıllarda daha fazla fark etmiş ve fuarların hem kendileri hem ülkeleri için daha fazla fırsat yaratabileceğini anlamalarına yol açmıştır. Bu altın fırsatları görülmesiyle fuar alanı sayısı artmıştır.

Günümüzde fuar; işletmeler ve Arnavutluk pazarı için diğer yerel ve yabancı pazarların yanı sıra ülkede üretilen ürünleri satmak isteyen yerel tüccarlar ile iletişim kurmaları için mükemmel bir fırsattır. İşletmeler, ürünlerini tanıtma ve müşterilerin beğenisine sunma şansına sahiptir. Arnavutluk fuarları Arnavutluk ekonomisi için güçlü bir destek oluşturmaktadır. Yabancı şirketlerin varlığı, artan yatırımların iyi bir şekilde desteklçisidir. Günümüzde bir fuar, inanılmaz bir bilgi alanıdır.

2016 yılında Arnavutluk’taki en büyük fuarlardan biri olan Klik Exspo Group, işletmeler için daha fazla işbirliği alternatifi sunmuş ve katılımcıların ana bölümünü elinde bulunduran yabancı firmaların büyük ilgisini çekmiştir. Bu firmalar, Arnavutluk’taki yatırım olanaklarını görmeye ve ürünlerini Arnavutluk pazarına sokma ve ürünlerini dağıtmaya yönelik ortak çalışanlar veya distribütörler bulmaya başlamıştır. Bu, çoğunlukla satış fuarlarına dönüşmüş olan Arnavutluk’taki fuarlar için iyi bir işarettir.

Klik Expo Group’un basın bürosunun verdiği istatistiklere göre, bir sonraki Tiran Uluslararası Fuarı’na katılan şirketlerin yaklaşık %20’si sermayelerini iç piyasaya sürmüştür. Ayrıca Arnavut girişimcilerle %80 civarında işbirliği sözleşmesi imzalanmıştır. Ayrıca resmi verilere göre, şirketlerin %30’u Klik’in düzenlediği bir sonraki fuarına yeniden katılmıştır. Arnavutluk’ta düzenlenen en büyük ekonomik kongreye katılan 450 civarında yabancı şirket ve personel, ülke ekonomisine önemli miktarda ekonomik getiri sağlamıştır. Klik Expo Group’un diğer önemli bir verisi de, ürünlerini ve hizmetlerini tanıtmak için Balkan ülkelerinden ve Avrupa Birliği’nden gelen şirketlerin büyük varlığıdır. Yıllık ekonomik organizasyonlara katılan yabancı şirketlerin varlığı, yerel şirketlere ekonomik işbirliği imkanı sunar.

Klik Expo Group’un ulusal verilerine göre, Balkan ülkelerinden ve Avrupa Birliği’nden firmaların, ürün ve hizmetlerinin pazara sunulması için büyük bir ilgi vardır. Yıllık ekonomik organizasyonlarda yabancı şirketlerin varlığı, yerel şirketlerle iş birliği yapmak için destekleyici bir görev görür. Dolayısıyla, fuarların işletmeler ve Arnavut ekonomisi için güçlü bir teşvik olduğu söylenebilir. Benzer şekilde işletmenin ulus genelinde tanıtımını, bölgelerarası işbirliği ve kamu hizmetlerinin tanıtımı ile sağlar. Fuarlar, iki ülkeyi ortak bir pazar haline getiren bir yardımcıdır. Yerel fuarlarda olduğu kadar uluslararası fuarlarda ürünlerin sergilenmesi, işletmelere büyük bir yardımdır. Ayrıca, çoğu durumda müşteri talep ve tercihlerine dayalı olan yeni ürünlerin kalitesini ve şirket verimliliğini artırmaya önemli ölçüde yardımcı olur. Fuarlar, işletmelerin müşterilerine kaliteli üretimlerini bildirmeleri için iyi bir fırsattır. Fuarda ürünlerin sergilenmesi, müşterilere yeni bir vizyon ile ortaklıklar geliştirmeye imkan sağlar. Böylece işletmelere, ürünlerin kalitesini artırmak için özellikle küçük ve orta ölçekli işletmeler için bir model olabilir.

4. ARNAVUTLUK’TA DÜZENLENEN ÖNEMLİ FUARLAR

Günümüzde fuarlar, sunum biçimi olarak daha yaygınlaşmış ve sayısı artmıştır. Pazarlama, fuarları tanıtmak için önemli bir rol oynamıştır. Arnavutluk pazarında çeşitli türlerde fuarlarda geniş bir hizmet yelpazesinde çeşitli ürünler sergilenmektedir.

4.1. Uluslararası Turizm Fuarı

Bu fuarın temel amacı, Batı Balkanlar Turizminde tanıtım ve bölgesel işbirliği sağlamak ve daha fazla turist ve yatırımcı çekerek turizm gelirlerini ve turist sayısını arttırmaktır. Bu fuar, Batı Balkanlar’da sunulan turizm ürün ve hizmetlerini turistik paket ağları kurarak tanıtmayı amaçlamaktadır.

Bölge, dünyanın en eski nüfuslarından birinin keşfedilmesi imkânı sunmaya hazırdır. Batı Balkanlar; el değmemiş doğası, tarihi, kültürü ve halk geleneklerinin bileşimi ile turistler tarafından en çok aranan destinasyonlardan birine dönüşme potansiyeline sahiptir. Bölgenin özellikler doğal güzelliği ile Batı Balkanlar, farklı turizm imkanları için büyük zenginliğe sahiptir. Uluslararası Turizm Fuarı ayrıca Balkan Turizm ve Otel Dernekleri ile işbirliği içinde olacaktır.

4.2. Kitap Fuarı

Kitap fuarı, Arnavutluk dünyası için en önemli kültürel etkinliklerden biridir ve bir yıl içinde en iyi yayınların sunulmasını sağlamayı hedefler. Bu fuar, Arnavutluk edebiyatıyla ilgilenen herkesi (yazarları, yayıncıları, okurları, tercümanları, basın ve medya temsilcilerini) geleneksel temaslar yaratmak ve geliştirmek için kitlelere, özellikle gençlere okumayı özendirmek amacıyla bir araya getirir. Bu fuar 1998’den beri düzenlenmektedir.

4.3. İş Fuarı

İş fuarı, iş arayanlar ve işverenler arasında bir bağlantı olarak hizmet eder. Bu fuar, işletmelerin altyapı, teknoloji ve inovasyon alanındaki başarılarını yansıtması için büyük fırsattır. Arnavut şirketlerinin liderleri, farklı yöneticiler, bu ilerlemeyi açıklamak ve başarıyı izlemek için halkla yüz yüze görüşmeler yapmaktadır. Bu etkinliklerde firmalar, ürün ve hizmetlerini tanıtma fırsatı bulurken, boş iş pozisyonlarını sunabileceği ve bu boşlukları en iyi insan kaynağıyla doldurabileceği bir imkân bulur.

4.4. “Klik Expo Group” İş Fuarı

Bu fuar, Arnavutluk’taki uluslararası sergiler ve fuarlar alanında liderdir. Klik Expo Group, büyük projelerin uygulanmasını kolaylaştırmakta ve Arnavutluk’ta yabancı şirketlerin fikir çalışmaları projelerinin geliştirilmesine yardımcı olmaktadır. Klik Expo Group ile devlet politik yönetişimi ve İtalya arasında oluşturulan sinerji, sektörel toplu katılım ya da piyasada hakim olan İtalyan kalitesine adanmış diğer etkinlikler yoluyla işbirliğini güçlendirmekte ve iki ülke arasındaki ekonomik alış verişi artırmaya yardımcı olmaktadır.

Başarı hikâyesi olarak Klik Expo Group

Tiran Uluslararası Fuarı, Arnavutluk’ta gelişme çağında olan bir uluslararası fuar olup, (Paris merkezli) UFI-Küresel Fuar ve Sergi Dünyası Birliği standartlarına göre test edilmiş ve onaylanmış tek Arnavut fuarıdır. Arnavut Girişimciler pazarlama stratejileri için Klik Expo Group’a güvenmektedir.

Fuar, Tiran’ı çok dilli bir topluluk halinde yaklaşık 400 işletme “barındıran” bir ev haline getirmiştir. Klik Expo Group, Tiran Uluslararası Fuarı geleneğini Kasım ayının sonlarına doğru inşa etmiş ve Arnavutluk’un başkentinde yüzlerce şirketin ve kurumun her yıl gelmesini sağlayan gerekli güveni yaratmıştır.

Klik Expo Grup Fuarı, Arnavut ekonomisi için güçlü bir teşvik görevi görmektedir. Yıllık ekonomik etkinlikteki yabancı şirketlerin varlığı, yerel şirketlerle buluşma ve yatırım yapma için teşvik edicidir. Klik Expo Group’un basın bürosunun verdiği istatistiklere göre, bir sonraki Tiran Uluslararası Fuarına katılan şirketlerin yaklaşık % 20’si sermayelerini iç piyasaya sürmüştür.

4.5. Uluslararası Mobilya Fuarı

Mobilya Fuarı 2004 yılında organize edilmiştir. 1995 yılından 2003 yılına kadar mobilya sektörü genel fuarlarda yer almıştır, ancak zamanla Arnavut firmaları, pazarlamanın çok önemli bir unsuru olarak ticari fuarlara önem vermiş ve sonuç olarak artan taleple birlikte sadece mobilyaya özgü fuarlar gelişmiştir. Yıllar geçtikçe bu fuar; üretici, çeşitlilik, yerel ve yerel olmayan yaklaşım, ülkeye ve bölgeye yönelik ilgili ziyaretçi sayısını artırmada başarılı olmuştur.

4.6. Tarım Sanayi Fuarı

Bu fuar Arnavutluk’un en iyi biyo-ürünlerini tanıtmaktadır. Tarım Sanayi fuarı, Arnavut tarımı ve Arnavut organik ürün üreticileri değer, gelenek ve kültür festivalidir.

Tarım sektörü alanında, 2008 yılında toplam on, 2009’da dokuz, 2010 yılında dokuz, 2011’de 11 ve 2012’de yedi fuar bir araya getirilerek aşağıdaki Tablo 2’de (son 5 yıla ait veriler) düzenlenmiştir.

Tablo 2. 2008-2012 Yılları Arasında Tarım Sektörü Alanında Düzenlenen Fuarlar

Yıllar Bölgesel Fuarlar (Arnavutluk) Uluslararası Fuarlar
2008 Dibra, Berat, Korça, İşkodra, Tiran Almanya, İtalya, Arnavutluk, Çek Cumhuriyeti, Fransa
2009 Dibra, Berat, Korça, İşkodra, Elbasan, Fier İtalya, Almanya, Arnavutluk
2010 Dibra, Berat, Korça, Fier Almanya, İtalya, Arnavutluk, Sırbistan, ABD
2011 Dibra, Korça, Elbasan, Fier, Tiran, Kukës, Gjirokastra İtalya, Arnavutluk
2012 Fier, Vlora, Tiran, Dibra, Korça, Almanya, Arnavutluk

4.7. Evlilik ve Etkinlik Fuarı

Bu fuar A’dan Z’ye çiftlerin büyük günleri için çözümler sunuyor. Bu fuar katılımcılara, evlilik için hazırlık kutlamaları, törenin kendisi, çiftin yeni yaşamı için gerekli olan hazırlıklar gibi temel gereksinimlerden balayına kadar uzanan geniş bir yelpaze sunar.

4.8. İnşaat Fuarları – Klimathermika

Bu fuarda; ısı yalıtımı, yapı malzemeleri, boyalar ile birlikte tüm yapı dünyası, ayrıca çerçeveler, pencereler, asansörler vb. yanı sıra soğutma ve ısıtma için klima serisi sunulmaktadır.

4.9. “Fason” Fuarı

Bu fuarda, tekstil ve ayakkabı üretiminde ve işlenmesinde faaliyet gösteren, önde gelen bazı firmalar ürünlerini sergiler. Ek olarak fuara, giyim modellerini podyum şovlarıyla sergileyen tasarımcılar katılır.

5. ARNAVUTLUK’TA İŞ FUARLARININ ÖNEMİ

İş fuarları son yıllarda gelişmiştir. Bu fuarlar, hükümet tarafından tanıtılmakta ve iş yaratmayı amaçlamaktadır. İş fuarları istihdam artışını etkiler.

Küçük bir pazarda firmalar, en iyi adayı bulmak için rekabet eder. İş fuarları, şirketler hakkında bilgi yaymak ve adaylara iyi izlenimler bırakmak için iyi bir fırsattır. Bu fuar, işverenlerle doğrudan görüşme imkânı sağlar ve şirketlerin insan kaynakları geliştirme politikalarını açıklamaları ve boş pozisyonları doldurmanın yanı sıra pazarda faaliyet gösteren işverenler hakkında daha fazla bilgi edinilmesi için en etkili yollardan biridir.

Bu fuar; tüm nitelikli iş arayanların, göçmenlerin, yeni mezunların, işgücü piyasasının sunduklarını tanımasına ve katılımcı şirketler ile iş arayanlar arasında doğrudan ortaklıklar kurmasına olanak sağlayan bir fırsattır. 2016’nın fuar kayıtlarına göre, standlarında herhangi ürün bulunmayan, ancak istihdam talebinde olan 130 şirket bulunmaktaydı. Bu şirketlerin, başvuran işsizlerle ya da mevcuda göre daha iyi bir iş arayanlarla mülakat ettikleri sekiz bin boş iş pozisyonu bulunmaktaydı. Fuarın ilk günlerinde şirketlere istihdam için 11 bin 200 başvuru gelmiştir. Bu verilere dayanarak, fuarın, istihdam ve nitelikli büyüme, iyi işlerin büyümesi, merkezi kurumlar, işverenler ve çalışanlar arasındaki koordinasyonu artırmak için çok iyi bir rol oynadığı görülmektedir.

İş fuarları, bugün iş piyasasında neler olduğunu anlamak ve ayrıca tüm iş tekliflerini daha yakından anlamak için olağanüstü bir bilgi alanıdır.

Arnavutluk’taki işgücü piyasası, kayıt dışılıkla mücadele etmeyi ve iş arayanlarla devlet kurumları arasındaki temasları iyileştirmeyi amaçlamaktadır. Bu fuarlar, her iki tarafın (iş arayanlar ve işverenin) çalışma koşullarını görüşmek üzere bir araya geldiği açık bir işgücü piyasası oluşturduğu için en kısa sürede ve en düşük maliyetle istihdam olanakları sunmaktadır.

6. SONUÇ

Fuarcılık sektörü, ülke ekonomileri için önemli bir rol oynar. Ülkedeki sektörler bir yaşam boyu döngüsünde düşünüldüğünde birçok gelişmiş ekonomiye sahip ülkede fuarcılığın olgunluk aşamasında olduğu görülmektedir. Bir başka ifadeyle, düzenlenen fuar sayısının, fuar alanlarının, katılımcı ve ziyaretçi sayısının çok yüksek olmasına rağmen sektörün büyüme hızının artık yavaşladığı bir evrede bulunmaktadır. Diğer taraftan Türkiye ve Arnavutluk gibi gelişmekte olan ülkelerde fuarcılık sektörü de henüz gelişme aşamasındadır ve büyüme hızları yüksektir. Ancak bu iki ülke arasındaki farka bakıldığına, Arnavutluk’ta fuarcılığın gelişme safhasının henüz başlarında olduğu görülmektedir. Dolayısıyla Arnavutluk, fuarcılık sektöründeki fırsatları son zamanlarda görmeye başlamıştır. Fuarcılığın firmalara en büyük katkısı, alıcılarla satıcıların bir araya geldiği bir ortam oluşturmasıdır. Fuarcılık geliştikçe ihtisaslaşma başlamaktadır. Arnavutluk’ta bu gelişim de gözlemlenmektedir. Örneğin, önceki yıllarda genel ticari fuarlara katılım gösteren mobilyacılar için bu fuarların dışına çıkma, evrimle ihtiyacı gelişmiştir ve 2004 yılından itibaren uluslararası mobilya fuarı düzenlenmeye başlamıştır. Bir başka ifadeyle, gelişmekte olan fuarlar çeşitlenmekte ve kendi alanına özgü profesyonelleri bir araya getirerek ihtisaslaşma sağlamaktadır. Bu da, düzenlenen fuar sayısını, fuar alanlarını, katılımcı ve ziyaretçi sayılarını artırmaktadır. Böylece firmalar fuarlarda potansiyel müşterilerine daha hızlı ve kolay erişebilmekte, ticari işbirliklerini geliştirebilmektedir. Diğer taraftan, fuarların niteliğine göre, örneğin turizm fuarında destinasyonların tanıtımı mümkün olabilmekte, kitap fuarlarında kitap okuyuculuğu gibi sosyal bir konu teşvik edilebilmektedir.

Dolayısıyla, fuarların makro düzeyde ülkelerin hem ekonomik hem sosyal hem de kültürel gelişimine katkıda bulunduğunu söylemek mümkündür.

Tablo 3. Arnavutluk’ta Düzenlenen Fuarların Ziyaretçi Sayıları

Fuarlar 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Klik ekspo grup 38000 44000 51000 63000 75000 88000
İş Fuarı 6600 14000 17000 23000
Uluslararası Turizm Fuarı 1500 1500 1700 2000 2500 2500
Happy Couple 2000 2000 2000
Wedding Show Albania 1800 2000 2400 3000
Ho.Re.Ca. Fair 2000 2000 2000 2500
Uluslararası Mobilya Fuarı 4000 4000 4000 8000 10000 13500
Lifestyle & Fashion 1200 1350 1500
Medical Expo 1800 2000
İnşaat, Albania-Klimthermika 3000
Go Pro 3000 3600 4200
Auto Moto Show 1200 1400
Güvenlik Fuarı 20000 24000 28000
Terra Madre Balkans 6000
Ready for school 3000 3500
Auto Mania Expo Show 4000
Shape your Brand 2000
Real Estate & Architecture 2000 2000 2000
Energy & Construction 25000 30000 36000 38000
Sağlık Fuarı 2000 2000 2500
Kitap Fuarı 20000 30000 50000 65000 72000 85000
Mediterranean, Food and Drink Festival 2000 2000 2000
Tiran Uluslararası Fuarı 4000 4000 7000 8500 10000 14000
A collection for passion 1400 2000 2750
Yıl Sonu Fuarı 14000 17500 25000 30000 42000 48000

Kaynak: Her fuarın organizatörü tarafından verilen istatistiklere göre yazar tarafından derlenmiştir.

Tablo 4. Arnavutluk’ta Düzenlenen Fuarların Katılımcı Sayıları

Fuarlar 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Klik ekspo grup 310 405 413 425 440 448
İş Fuarı 25 28 64 80
Uluslararası Turizm Fuarı 800 890 1075 1260 1400 2000
Happy Couple 85 92 97
Wedding Show Albania 45 50 52 60
Ho.Re.Ca. Fair 110 130 130 140
Uluslararası Mobilya Fuarı 52 70 95 120 145 161
Lifestyle & Fashion 45 48 55
Medical Expo 30 35
İnşaat, Albania-Klimthermika 64
Go Pro 52 60 64
Auto Moto Show 13 13
Güvenlik Fuarı 15 15 22
Terra Madre Balkans 350
Ready for school 38 39
Auto Mania Expo Show 14
Shape your Brand 6 7
Real Estate & Architecture 36 42 47
Energy & Construction 20 20 27 39
Sağlık Fuarı 20 20 32
Kitap Fuarı 42 45 45 55 60 60
Mediterranean, Food and Drink Festival 25 45 51
Tiran Uluslararası Fuarı 124 132 135 140 140 150
A collection for passion 33 36 39
Yıl Sonu Fuarı 240 254 280 340 330 340

Kaynak: Her fuarın organizatörü tarafından verilen istatistiklere göre yazar tarafından derlenmiştir.

Tablo 5. Arnavutluk’ta Düzenlenen Fuarların Fuar Alanları

Fuarlar 2011 2012 2013 2014 2015 2016
Klik ekspo grup 10000 13500 15000 17000 19500 20200
İş Fuarı 13000 13000 13000 13000
Uluslararası Turizm Fuarı 12000 12000 12000 12000 16000 18000
Happy Couple 5000 5000 5000
Wedding Show Albania 13000 13000 13000 13000
Ho.Re.Ca. Fair 13000 13000 13000 13000
Uluslararası Mobilya Fuarı 20000 20000 20000 20000 20000 20000
Lifestyle & Fashion 5000 5000 5000
Medical Expo 6500 7000
İnşaat, Albania-Klimthermika 19000
Go Pro 5000 5000 5000
Auto Moto Show 13000 13000
Güvenlik Fuarı 5000 5000 5000
TERRA MADRE BALKANS 17000
Ready for school 5000 5000 5000
Auto Mania Expo Show 5000
Shape your Brand 5000 5000
Real Estate & Architecture 5000 5000 5000
Energy & Construction 13000 13000 13000 13000
Sağlık Fuarı 5000 5000 5000
Kitap Fuarı 15000 15000 17500 18400 18500 20700
Mediterranean, Food and Drink Festival 5000 5000 5000
Tiran Uluslararası Fuarı 6700 8200 10400 12900 16400 18650
A collection for passion 13000 13000 13000 13000
Yıl Sonu Fuarı 11000 12600 17000 18800 19000 20000

Kaynak: Her fuarın organizatörü tarafından verilen istatistiklere göre yazar tarafından derlenmiştir.

KAYNAKLAR

A.Tartaraj –E. Myftaraj – E. Llazo “Drejtim Marketingu”, ISBN 978-9928-05-187-5 Botimi i tretë, Tiranë 2015.

A.Tartaraj –E. Myftaraj – E. Llazo “Marketing i Avancuar”, ISBN 978-99281-99-07 2Botimi i parë, Tiranë 2016.

Naum Kule – Mbi gjenezen e panaireve ne Shqiperi , 2011.

http://acp.al/posts/305/Panairi-Nderkometar-i-Mobilerise-SHQIPERIA-2015/

http://agroweb.org/?id=52&l=605&ln=sq

http://albanian.cri.cn/361/2012/02/09/29s112970.htm

http://albanian.cri.cn/361/2012/02/09/29s112970.htm

http://qkp.gov.al/news8.html

http://rtsh.al/lajme/shqiperia-merr-pjese-ne-panairin-nderkombetar-te-turizmit-neshtutgart/

http://shekulli.com.al/p.php?id=226375

http://shekulli.com.al/p.php?id=231502

http://top-channel.tv/new/tv/videot.php?id=60760

http://www.albaniantravel.info/AlbanianTravel/lajme/item/panairi-nderkombetar-i-turizmit-ne-prishtine-12-vjet-histori-suksesi

http://www.albeu.com/kerko.php?fraza=panairi&faqe=2

http://www.albeu.com/shqiperi/tirane-zhvillohet-panairi-i-ideve-te-gjelbra-te-studenteve/151846/

http://www.diha.al/panairet/panairet-ne-shqiperi/?L=131

http://www.ekonomia.gov.al/al/newsroom/lajme/ministrja-ekonomi-te-shtojme-prezencen-e-produkteve-made-in-albania-ne-panairet-kombetare-dhe-nderkombetare

http://www.ekonomia.gov.al/al/newsroom/lajme/turizmi-i-qendrueshem-celesi-i-suksesit-per-nje-ekonomi-ne-rritje

http://www.ekonomiaonline.com/ekonomi/keshilla-biznesi/panairet-e-punes-nje-mundesi-emire-per-bizneset

http://www.kerkojpune.gov.al/panairi-i-punes-2015-29-prill-1-maj/

http://www.kohajone.com/tag/panairi/-a

http://www.kryeministria.al/al/newsroom/lajme/tete-mije-vende-pune-ne-panairin-e-punes-2016-31-mije-ne-zyrat-e-punes

http://www.kryeministria.al/al/newsroom/lajme/tete-mije-vende-pune-ne-panairin-e-punes-2016-31-mije-ne-zyrat-e-punes&page=11

https://sq.wikipedia.org/wiki/Panairet_e_para_tradicionale_n%C3%AB_Shqip%C3%ABri

https://www.ata.gov.al/milano-shqiperia-ne-panairin-nderkombetar-te-mobilerise-2016/

https://www.ata.gov.al/organizohet-ne-tirane-panairi-francez-i-bujqesise-e-ushqimit/

https://www.tobb.org.tr/FuarlarMudurlugu/Sayfalar/Istatistikler.php

Share: